Historische tijdlijn

Opmerkelijke mijlpalen in de chirurgische geschiedenis

 

Onderstaande tijdlijn van de belangrijke ontwikkelingen binnen het veld van de chirurgie - vanuit de prehistorie tot het heden - geeft een goed idee over de mate waarin dit vakgebied veranderd en gegroeid is. Over de jaren heeft de chirurgie zich veranderd van een risicovolle ‘kunst’ in een wetenschappelijke discipline die in staat is vele ziekten en aandoeningen te behandelen.

 

Tijdlijn

 

ca. 6500 v.Chr.

Schedels gevonden in Frankrijk vertonen tekenen van een rudimentaire operatie techniek genaamd trepanatie, wat betekent dat er een gat in de schedel moet worden geboord

ca. 3300 v.Chr.

Trepanatie, behandeling van gebroken botten en wonden bij de Indus Vallei Beschaving aanwezig

ca. 2600 v.Chr.

Een kaak in een Egyptisch graf uit de vierde dynastie toont de sporen van een operatie om een met pus gevuld abces onder de eerste kies af te voeren

1754 v.Chr.

De Codex van Hammurabi

1600 v.Chr. 

De Edwin Smith Papyrus uit Egypte beschreef 48 gevallen van verwondingen, breuken, wonden, dislocaties en tumoren, met behandeling en prognose waaronder afsluitende wonden met hechtingen, gebruik van honing en beschimmeld brood als antiseptica, het stoppen met bloeden met rauw vlees en immobilisatie voor hoofd- en ruggenmergletsel, magie als laatste redmiddel voorbehouden; het bevatte gedetailleerde anatomische waarnemingen maar vertoonde geen begrip van orgaanfuncties, samen met de vroegst bekende verwijzing naar borstkanker

1550 v.Chr.

De Ebers Papyrus uit Egypte vermeldde meer dan 800 medicijnen en recepten

1250 v.Chr. 

Asklepios en zijn zonen Podaleirius en Machaon werden door Homerus als slagveldchirurgen vermeld . Hij meldde ook dat pijlpunten uitgesneden werden; toediening van sedativa en het verbinden van wonden met wol

600 v.Chr.

Sushruta of Suśruta in India wordt beschouwd als de 'grondlegger van de chirurgie’. Het Compendium van Suśruta is een van de oudst bekende chirurgische teksten en beschrijft in detail het onderzoek, de diagnose, de behandeling en de prognose van tal van aandoeningen, evenals procedures voor het uitvoeren van verschillende vormen van cosmetische chirurgie, plastische chirurgie en neuscorrectie

5e eeuw v.Chr. 

Medische scholen in Cnidos en Cos

400 v.Chr. 

In dit jaar werd Hippocrates van Cos (460 - 370 v.Chr.) ‘De grondlegger van de westerse geneeskunde’, waarbij hij aandrong op het gebruik van wetenschappelijke methoden in de geneeskunde, en daarnaast stelde dat ziektes natuurlijke oorzaken hebben, samen met de Vier-temperamententheorie van de ziekte, en de Eed van Hippocrates naliet. Hij leerde dat wonden zouden moeten worden gewassen in water dat gekookt of gefilterd was, en dat de handen van een arts schoon moesten worden gehouden, zijn nagels moesten worden afgeknipt. Hij werd de eerste die goedaardige van kwaadaardige borsttumoren leerde te onderscheiden, en pleitte voor het achterhouden van behandeling voor "verborgen" kankers, bewerend dat chirurgisch ingrijpen ‘een snelle dood tot gevolg heeft, maar om de behandeling achterwege te laten, het leven kan verlengen’

335-280 v.Chr.

Herophilus een Griekse arts voerde in het openbaar dissecties (ontledingen) uit van menselijke lichamen. Hij wordt soms de vader van de anatomie genoemd

300 v.Chr.

Griekse chirurgen wassen wonden met wijn om te voorkomen dat ze geïnfecteerd raken


 

 
ca. 50

Rond deze tijd stierf de Romeinse arts-chirurg Aulus Cornelius Celsus, daarbij de Medicina nalatend, die de 'uitgezette kronkelende aderen' rondom een borstkanker beschreef, waaraan Galenus later de naam kanker (cancer, Latijn voor krab) zou geven. Hij adviseerde tegen radicale borstamputatie waarbij de borstspieren betrokken waren, en waarschuwde dat een operatie alleen in de goedaardige fase (de eerste van vier fasen) uitgevoerd moet worden

98 - ?

Soranus van Ephesus schreef een verhandeling van 4 delen over gynaecologie

130 – 210

De Grieks-romeinse arts Galenus pioniert met het gebruik van catgut (gedroogde kattendarmen) voor het hechten, terwijl hij vasthield aan de Hippocrates Vier-temperamententheorie, pus als weldadig beschouwend, en het bekijken van kanker als een gevolg van melancholie veroorzaakt door een overmaat aan zwarte gal, bewezen door zijn frequent voorkomen in postmenopausale vrouwen. Verder beval hij een chirurgische excisie van een kankergezwel via gezond weefsel aan om er zeker van te zijn dat er niet "een enkele wortel" achterblijft, terwijl ligaturen (afbindingen) en cauterisatie (dichtschroeien) ontmoedigd werden om de afvoer van zwarte gal mogelijk te maken. Veel van zijn ideeën waren niet juist, maar ze zouden de geneeskunde en de chirurgie voor meer dan 1000 jaar domineren

200

Ongeveer dit jaar begon Leonidas van Alexandrië met het aanbevelen van de excisie van borstkanker via een brede snede door normale weefsels zoals Galenus, maar beval alternatieve incisies en cauterisatie aan, die de standaard werd voor de volgende 15 eeuwen. Hij gaf de eerste gedetailleerde beschrijving van een borstamputatie, waarbij de eerste beschrijving van tepelretractie (terugtrekking van de tepel) een klinisch teken van borstkanker was

208

In China begon Hua Tuo de operatie met het gebruik van wijn en cannabis als verdovingsmiddellen

476

De val van Rome heeft de opmars van de wetenschappelijk medisch-chirurgische kennis in Europa beëindigd. Naderhand gaan veel vaardigheden in West-Europa verloren, maar ze worden levend gehouden in het Byzantijnse rijk en worden later beoefend door de Arabieren

1162

De Raad van Tours verbood de 'barbaarse praktijk' van operaties voor borstkanker

1180

Rogerius publiceerde The Practice of Surgery

1214

Hugh van Lucca (her)ontdekte dat wijn wonden desinfecteert

1250

Theodoric Borgognoni, student van Hugh van Lucca, brak met Galenus en vocht tegen pus met droge wondtechniek (wondreiniging en hechtingen)

1275

William van Salicet brak met Galenus liefde voor pus en promootte een chirurgisch mes boven cauterisatie

1308

The Worshipful Company of Barbers in Londen werd voor het eerst genoemd (de eerste bond van barbier-chirurgijnen)

1350

Rond deze tijd verwoestte de Zwarte Dood Europa

13e eeuw 

In Europa herleeft de chirurgie. In de steden oefenen bekwame vakmensen, barbier-chirurgijnen (kapper-chirurgen) genaamd, de praktijk uit. Ze voeren amputaties uit en zetten gebroken botten. Maar barbier-chirurgijnen hebben een lagere status dan universitair opgeleide artsen, die zich meer met interne geneeskunde en medicijnen bezig houden

ca. 1450

De Katholieke Kerk laat enkele dissecties (ontledingen) van menselijke lichamen op medische scholen toe , maar de ideeën van Galenus blijven domineren

1452-1519 

Leonardo Da Vinci ontleedt een aantal menselijke lichamen en maakt er nauwkeurige tekeningen van

1453

De val van Constantinopel zorgde ervoor dat veel geleerden naar Europa vluchtten, waarbij ze medische-chirurgische manuscripten bij zich hadden

1536

Ambroise Pare ontdekte dat koude kompressen beter zijn dan hete olie. Hij behandelt wonden met een mengsel van eigeel, rozenolie en terpentine in plaats van hete olie

1540

Engelse barbieren en chirurgijnen (kappers en chirurgen) verenigen zich om de United Barber-Surgeons Company te vormen. Deze barbier-chirurgijnen voerden tandextracties en aderlatingen uit

1543

Andreas Vesalius publiceerde de Humani Corporis Fabrica (The Fabric of the Human Body), dat nauwkeurige afbeeldingen van het menselijk lichaam bevat. Vesalius baseert zijn ideeën op observatie niet op het gezag van mensen zoals Galenus

1721

Lady Mary Wortley Montagu bracht de Ottomaanse beoefening van de inenting naar Engeland met behulp van levend pokkenvirus

1735

Claudius Amyand voerde de eerste succesvolle blindedarmoperatie uit

1773

Bernard Peyrilhe behandelde borstkanker door radicale borstamputatie waarbij zowel de borstspier als axillaire lymfeklieren werden meegenomen

1775

Percivall Pott ontdekte dat roet scrotumkanker veroorzaakte bij schoorsteenvegers

1776

John Hunter was een pionier in kunstmatige inseminatie (KI)

1792

Dominique-Jean Larrey richt een ambulancedienst voor gewonde mannen (!) op

1796

Edward Jenner experimenteerde met pokkeninenting met behulp van koepokkenvirus

1800

Het Royal College of Surgeons of England werd opgericht

1805

Astley Cooper was een pionier in het ligeren (afbinden) van arteriën (slagaders)

1818

Eerste transfusie van menselijk bloed

1842

Crawford Williamson Long experimenteerde met ether voor anesthesie (verdoving)

1843

Eerste hysterectomie (verwijdering van de baarmoeder) in Engeland uitgevoerd

1844

Horace Wells experimenteerde met lachgas voor anesthesie

1846 

Eerste openbare gebruik van anesthesie (ether) tijdens chirurgie. De patiënt was bij bewustzijn maar voelde geen pijn tijdens de procedure om een tumor uit zijn nek te verwijderen

1848

James Young Simpson experimenteerde met chloroform voor anesthesie

1851

Antonius Mathijsen vond de gipsspalk in Parijs uit

1867

De Britse chirurg Joseph Lister publiceert over antiseptische principes in de praktijk van chirurgie en prijst de deugden van reinheid tijdens chirurgie. Het sterftecijfer voor chirurgische patiënten daalt onmiddellijk

1879

Nadat hij de eerste was die de locatie diagnostiseerde op basis van alleen neurologische bevindingen, voerde de Schotse chirurg William Macewen (1848-1924) de eerste succesvolle hersentumorverwijdering (middels schedeltrepanatie) uit, baanbrekende hersenchirurgie

1880

De Duitse chirurg Ludwig Rehn voerde de eerste thyreoïdectomie (schildklierverwijdering) uit

1882

William Stewart Halsted van het Johns Hopkins Hospital voerde de eerste volledige radicale borstamputatie uit in de Verenigde Staten, die de standaardbehandeling werd

1883

Robert Lawson Tait voerde de eerste succesvolle salpingectomie (eileiderverwijdering) uit. Hij verwijdert de eileider van een vrouw die aan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap lijdt

1884

Nadat de Engelse arts Alexander Hughes Bennett (1848-1901) de locatie diagnosticeerde op basis van alleen neurologische bevindingen, voltooide de Engelse chirurg Rickman Godlee (1849-1925) de eerste primaire hersentumorverwijdering

1884

De Oostenrijkse oogarts Karl Koller gebruikte cocaïne eerst als lokaal anestheticum voor oogchirurgie

1885

Eerste geslaagde appendectomie (blindedarmoperatie) uitgevoerd in Iowa (VS)

1890

Duitse chirurg Themistocles Glück was pionier in de artroplastiek met een knievervanging en heupvervanging met ivoor

1890 -

Wijdverbreid gebruik van chemische middelen om ziektekiemen te minimaliseren. Carbolzuur werd op zowel de instrumenten als de incisies (snijwonden) aangebracht om kiemen te minimaliseren en de infectiegraad te verlagen

1890

Voor het eerst worden tijdens operaties rubberhandschoenen gebruikt

1891

In St. Louis, Missouri, voerde chirurg Henry C. Dalton de eerste succesvolle hersteloperatie op het pericardium (hartzakje) uit. Velen beschouwen dit niet als de eerste succesvolle "hartoperatie" omdat het hart zelf niet werd geopereerd

1893

De Afro-Amerikaanse chirurg Daniel Hale Williams uit Chicago heeft de tweede succesvolle operatie voor de reparatie van het pericardium uitgevoerd

1895

Wilhelm Röntgen ontdekte de X-stralen die röntgenfoto’s mogelijk maakten

1895

De eerste succesvolle hartchirurgie werd uitgevoerd door de Noorse chirurg Axel Cappelen. De patiënt stierf later aan complicaties, hoewel de autopsie vond dat het om andere redenen was, omdat de wond op bevredigende wijze was gesloten

1896

De eerste succesvolle hartchirurgie zonder complicaties werd uitgevoerd door de Duitse chirurg Ludwig Rehn. Een steekwond in de spier van de rechter hartkamer werd gedicht

1900

Rond deze tijd begon Harvey Cushing met zijn baanbrekende hersenoperaties

1901

De Duitse chirurg Georg Kelling voerde de eerste laparoscopische operaties uit bij honden. (Laparoscopie is de inspectie van de buikholte op een minimaal-invasieve methode)

1901

De Oostenrijkse arts Karl Landsteiner ontdekte de basale A-B-AB-O-bloedgroepen

1903

Nederlandse arts Willem Einthoven vond de elektrocardiograaf (ECG) uit

1905

Novocaine werd voor het eerst gebruikt voor een plaatselijke verdoving

1905

Eerste succesvolle hoornvliestransplantatie

1907

De Oostenrijkse chirurg Hermann Schloffer werd de eerste die met succes een hypofysetumor verwijderde

1910

De Zwitserse arts Hans Christian Jacobaeus voerde de eerste laparoscopische operatie bij de mens uit

1914

De bloedtransfusie werd ontwikkeld. De eerste niet-directe bloedtransfusie werd uitgevoerd

1916

De Oostenrijkse chirurg Hermann Schloffer voerde de eerste splenectomie (miltverwijdering) uit

1917

Nieuw-Zeelandse chirurg Harold Gillies was een pionier op het gebied van de moderne plastische chirurgie voor gewonde Britse soldaten uit de Eerste Wereldoorlog

1925

De eerste openhartoperatie door de Engelse chirurg Henry Souttar

1928

Penicilline is een in 1928 door de Britse arts-bacterioloog Alexander Fleming ontdekte antibacteriële stof die het eerste algemeen bruikbare antibioticum opleverde

1929

Werner Forssmann voerde de eerste hartkatheterisatie op zichzelf uit

1931

De eerste geslachtsaanpassende operatie (man naar vrouw)

1937

Eerste bloedbank opent, waardoor meer operaties mogelijk worden door bloedingen tijdens de procedure te kunnen behandelen

1940

De eerste succesvolle operatie voor het vervangen van metalen heup

1950

Eerste succesvolle orgaantransplantatie wordt uitgevoerd door Richard Lawler. De ontvanger van de nier stootte het orgaan echter na acht maanden af

1952

Eerste succesvolle hartoperatie waarbij het hart werd gestopt en opnieuw werd opgestart

1952

De eerste succesvolle openhartoperatie met hypothermie (onderkoeling)

1953

Eerste succesvolle operatie met behulp van een hart-long bypass-machine

1963

De eerste levertransplantatie werd uitgevoerd door Thomas Starzl et al.

1964

Het laserscalpel is uitgevonden. Vooral ingezet in de oogchirurgie

1966

Eerste succesvolle alvleeskliertransplantatie

1967

De eerste succesvolle harttransplantatie door de Zuid-Afrikaanse chirurg Christiaan Barnard. De hartontvanger overleefde 18 dagen totdat hij een longontsteking kreeg

1972

De CT-scan (Computer aided Tomography Scan) wordt ontwikkeld en geperfectioneerd

1974

De eerste liposuctie met een stompe canule wordt verricht

1975

Eerste laparoscopische orgaanoperatie uitgevoerd (een minimaal invasieve techniek)

1978

Eerste 'reageerbuis-baby' geboren

1982

Het kunstmatige hart Jarvik-7 is met succes geplaatst

1983

De robot-geassisteerde chirurgie begon met Arthrobot in Vancouver

1984

Baby Fae overleeft 21 dagen nadat het het hart van een baviaan getransplanteerd had gekregen

1985

De eerste laparoscopische cholecystectomie (galblaasverwijdering)

1985

De positronemissietomografie (PET) wordt uitgevonden

1987

De eerste succesvolle hart-longtransplantatie

1998

De eerste stamceltherapie

1999

Eerste succesvolle handtransplantatie (eerdere patiënten hadden hun transplantaten afgestoten)

2000

Het da Vinci Chirurgisch Systeem (robotchirurgisch systeem) werd door de FDA (Amerikaanse Food and Drug Administration) goedgekeurd. Het systeem wordt nu gebruikt in een breed scala van procedures, waaronder prostaatoperaties en coronaire bypass operaties

2001

Het eerste onafhankelijke kunstmatige hart; AbioCor

2003

De eerste operatie op afstand, met behulp van het ZEUS-robotchirurgisch systeem

2005

De eerste gedeeltelijke gezichtstransplantatie door de Franse chirurg Jean-Michel Dubernard et al.

2007

Eerste endoscopische chirurgische ingreep via natuurlijke openingen uitgevoerd. Deze techniek maakt gebruik van een natuurlijke lichaamsopening, zoals de mond, om instrumenten in te brengen en hersteltijden te minimaliseren

2008

De eerste volledige gezichtstransplantatie door de Franse chirurg Laurent Lantieri et al.

2008

Een laser wordt gebruikt bij kijkoperaties om hersentumoren te behandelen 

2011

De eerste succesvolle dubbele beentransplantatie door de Spaanse chirurg Pedro Cavadas et al.

2012

De eerste succesvolle moeder-dochter baarmoedertransplantatie

2012

De eerste dubbele handtransplantatie door chirurgen in Leeds, Engeland

2012

De eerste dubbelle armtransplantatie door chirurgen aan de Johns Hopkins University

2013

De eerste virtuele operatie met behulp van Google Glass door chirurgen aan de Universiteit van Alabama, die zij Virtual Interactive Presence noemen in Augmented Reality (VIPAAR)

2013

De eerste groei van een vervangende neus op het voorhoofd van een patiënt door chirurgen aan het Imperial College in Fuzhou, China

2014

De eerste penistransplantatie door chirurgen in het Tygerberg-ziekenhuis in Zuid-Afrika

2015

De eerste schedel- en hoofdhuidtransplantatie door chirurgen bij MD Anderson Cancer Center en Houston Methodist Hospital in Texas

2016

De eerste penis- en scrotumtransplantatie (in de Verenigde Staten) door chirurgen in het Massachusetts General Hospital

2016

De eerste baarmoedertransplantatie in de VS bij Cleveland Clinic

2016

De eerste HIV-naar-HIV levertransplantatie bij Johns Hopkins

 

Onze website maakt gebruik van cookies. Als u de website blijft gebruiken, gaat u hiermee akkoord.

Meer te weten komenOK